Twórcy Ludowi

ANIELA GMOCH

Aniela Gmoch z domu Głaz – urodziła się 2 września 1919 r. we wsi Wola Wielka,
w gminie Narol. Całe jej dzieciństwo wypełnione było muzyką. Babcia uczyła ją śpiewać pieśni kościelne. Mama Pani Anieli – Franciszka, była bardzo muzykalna. Była zapraszana na niemal wszystkie wesela we wsi jako starościna. Zawsze zabierała ze sobą córkę, która szybko nauczyła się pieśni związanych z obrzędem weselnym. Aniela lubiła też kolędować.

W wieku 18 lat Aniela Gmoch wyszła za mąż za Władysława Gmocha z Bełżca. Będąc już mężatką, podobnie jak jej mama, Aniela Gmoch uświetniała swoimi występami wesela. Ten stan rzeczy trwał od II wojny światowej do lat 70 XX wieku. W 1972 roku Aniela Gmoch wstąpiła w szeregi Zespołu Śpiewaczego Koła Gospodyń Wiejskich „Dolinianki” z Bełżca II. Pani Aniela zaczęła pisać zespołowi teksty do znanych melodii. Wtedy też zaczęły powstawać pieśni okolicznościowe, na aktualne tematy polityczne lub komentujące wydarzenia z życia Bełżca.
„Dolinianki” jak i sama Aniela Gmoch stawały się coraz bardziej znane w okolicy. Zaczęto je zapraszać na występy do okolicznych gmin.
Aniela Gmoch prowadziła także karierę solową. W październiku 1996 roku wzięła udział
w koncercie pt. „Ludowe pieśni wielkopostne i pogrzebowe”, który odbył się w kościele Św. Krzyża w Warszawie. Z kolei w Krakowie występowała jako solistka podczas koncertu poświęconego ludowym kołysankom. Dwukrotnie wystąpiła podczas Festiwalu Kapel
i Śpiewaków Ludowych, który odbywa się w Kazimierzu Dolnym. Po raz pierwszy wystąpiła tam w 1994 roku i zdobyła od razu I miejsce w kategorii śpiewaków i solistów.
Drugi raz do Kazimierza Aniela Gmoch pojechała w 1998 roku. Był to wtedy jeden
z najważniejszych występów w jej życiu. Aniela Gmoch zdobyła wówczas „Złotą Basztę” za wykonanie 21 zwrotek pieśni weselnej.
Zdobycie „Złiotej Baszty” rozsławiło solistkę jak i zespół KGW „Dolinianki”, którego była członkinią. O Anieli Gmoch i „Doliniankach” pisały wtedy media w całej Polsce, Pieśni solistki prezentowane były w Programie 1 Polskiego Radia.
22 września 2002 roku, Aniela Gmoch uhonorowana została najważniejszą nagrodą przyznawaną twórcom ludowym. Tego dnia w Przysusze pod Radomiem, śpiewaczka odebrała z rąk ówczesnego Wiceministra Kultury – Macieja Klimczaka – Ogólnopolską Nagrodę im. Oskara Kolberga dla Osób Zasłużonych dla Kultury Ludowej.
Aniela Gmoch powiedziała wtedy: – Szanowni Państwo! Proszę przyjąć skromne podziękowania za ten wielki dzień radości w moim życiu. Dziękuję Państwu, którzy mi tę nagrodę przyznali, dziękuję sponsorom, którzy wspomagają polską kulturę, pozdrawiam wszystkich gości, którzy biorą udział w tej uroczystości. To jest dla mnie coś pięknego, to jest moja radość w tym wieku. Proszę Państwa, nie mogę słowami tak ładnie podziękować, Dziękuję więc sercem za serce. Pozdrawiam Kazimierz, bo ta „Złota Baszta” otworzyła mi drogę do najwyższej nagrody. Jestem szczęśliwa, cieszę się – najszczęśliwsza babcia na świecie.

Poniżej do odsłuchania materiał z uroczystości przyznania Anieli Gmoch Nagrody Oskara Kolberga w Przysusze

      1. Aniela Gmoch - Przysucha

Aniela Gmoch i Hahułki

Hahułki – zabawa znana w okolicach Bełżca, w której uczestniczyły kobiety, młode dziewczyny i kawalerowie. Odbywała się w wielkanocny poniedziałek, miała charakter zalotny i ludyczny. Uczestniczyła w niej licznie młodzież polska i ukraińska. Hahułki śpiewały najczęściej kobiety a refren wszyscy zebrani. Po odśpiewaniu hahułek jedna
z kobiet dziękowała za śpiew i przystępowano do zabawy tanecznej. Jednym
z towarzyszących elementów hahułek było rozpalanie ogniska. Budowano też prowizoryczną huśtawkę.

Poniżej do odsłuchania nagranie fragmentu obrzędu Hahułek w wykonaniu Anieli Gmoch. Materiał emitowany był w Katolickim Radiu Zamość i Programie III Polskiego Radia.

      2. Aniela Gmoch - Hahulki

Autorem materiałów dźwiękowych jest Wojciech Stepaniuk